openbare ruimte

Groene inrichting geluiddemper? - www.waardevolgroen.nl

Slimme en gezonde stad: groene inrichting als geluidsdemper en luchtfilter

1 februari 2019

Een groene inrichting van de openbare ruimte kan bijdragen aan de verbetering van het leefklimaat. Bijvoorbeeld grasvelden hebben een aanzienlijk dempend effect op het verkeersgeluid. Bomen houden verkeerslawaai niet tegen, maar het geruis van bladeren kan wel bijdragen aan een betere beleving van de omgeving en bomen zuiveren bovendien de lucht. Omgevingsgeluid blijkt overigens beter geaccepteerd te worden als omwonenden en gebruikers van de openbare ruimte betrokken worden bij de planvorming van de inrichting. Belangrijke kanttekening hierbij is dat een goed heringerichte openbare ruimte (met meer groen!) geen excuus mag zijn om ongezonde situaties alsnog geaccepteerd te krijgen. In die situaties zijn verdergaande en meestal brongerichte maatregelen nodig, maar als die niet mogelijk zijn is zelfs sanering (afbreken van huizen) een optie.

Gezonde stad zonder nieuwe normen

Het programma ‘Slimme en Gezonde Stad’ gaf handzame tips voor een groene inrichting: www.slimmeengezondestad.nl. Het in 2018 afgesloten programma van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wilde dat ‘slim’ en ‘gezond’ de uitgangspunten zouden worden voor het ontwikkelen van de stad van de toekomst. Slim staat voor het bedenken en nemen van maatregelen om de leefkwaliteit in steden te verbeteren, waarbij gebruik gemaakt wordt van vernieuwende kennis over luchtkwaliteit (o.a. fijn stof), geluid, verkeer en vervoer en instrumenten. Want het uiteindelijke doel is een gezonde stad, zonder dat sprake is van nieuwe normen. Het programma ‘slim’ en ‘gezond’ leverde tussen 2015 en 2018 diverse studies op en vele praktijkoefeningen in de zes pilotsteden. De bevindingen van de deelnemers wijzen er op dat de slimme en gezonde stad enkel kan ontstaan door een integrale aanpak, waarbij een actieve houding en betrokkenheid van alle belanghebbenden van groot belang is.

Vergroening

Het opstellen van de Omgevingsvisie met publieksparticipatie lijkt een mooie gelegenheid om de integrale aanpak vorm te geven. En ook om situaties te herkennen en te bezien hoe vergroening kan bijdragen aan de ontwikkelperspectieven in de bebouwde kom en waar de grenzen liggen.


Sponge City - www.waardevolgroen.nl

Sponge city in Nederland

1 december 2018

Het concept van “sponge city” wordt wereldwijd toegepast. Steeds meer steden zien het belang van klimaatbestendig inrichten, waarbij wateroverlast en perioden van droogte worden tegengegaan.

Opvang, hergebruik en afvoer

De strategie komt veelal op hetzelfde neer: water vasthouden, zo snel mogelijk bergen en gecontroleerd afvoeren. Opslag in regentonnen, grote bassins en heliofytenfilters kunnen bijdragen aan slim hergebruik van grijswater. Zo wordt de stad als een spons die een teveel aan water opvangt en later weer afvoert en hergebruikt.

Groene oase

De ruimte in de stad is beperkt en groen in de stad zorgt ook voor extra onderhoud en beheerskosten. In gemeente Culemborg is in de wijk Lanxmeer geëxperimenteerd vanuit de gedachte wonen, werken en recreëren te combineren. Inmiddels is de wijk internationaal bekend. Om enkele markante aspecten te noemen:

Bij de inrichting is aangesloten op de oorspronkelijke structuur van het landschap. Zo is een oude rivierarm in ere hersteld als opvangmogelijkheid voor water.
Tuinen bij huizen zijn beperkt van omvang maar sluiten wel aan op gezamenlijk te beheren mandelig gebied. Wadi’s zijn speelplekken voor kinderen na hevige regenval. Hierdoor is een groene oase ontstaan waar ruimte is voor creatieve ideeën zoals moestuinen, kinderspeelplaatsen, leuke picknickplaatsen etc.

Het leuke is dat deze groene elementen meeveranderen met de wensen van de bewoners. Van een statische openbare ruimte is dus geen sprake!

Verdienmogelijkheden

Hoe nu te komen tot opschaling? Dit blijft natuurlijk maatwerk:

Het vergt een gezamenlijke aanpak van uiteenlopende partijen. Een procesaanpak van onderaf is onontbeerlijk, eveneens de helpende hand van de gemeente, het waterschap etc.
Bij herontwikkeling van gebieden lonken verdienmodellen, zoals verlaging van beheerskosten voor de gemeente en het waterschap. Dit gaat verder dan alleen het waterbeheer: denk aan betere gezondheid van inwoners, grotere sociale samenhang in de wijk, etc.

Het is de uitdaging bij de gebiedsontwikkeling naar voren te halen welke verdienmogelijkheden er zijn en welke daarvan op korte en langere termijn de potentie van klinkende munt hebben.